Peptyd cykliczny

Peptyd cykliczny to peptyd, którego szkielet lub łańcuchy boczne są połączone wiązaniem kowalencyjnym tworzącym pierścień. Wyróżnia się cztery typy zamknięcia: głowa–ogon, łączące N- i C-koniec; łańcuch boczny–łańcuch boczny, najczęściej mostek disiarczkowy lub laktam między lizyną a glutaminianem; głowa–łańcuch boczny; oraz łańcuch boczny–ogon.

Dlaczego cyklizacja ma znaczenie w badaniach peptydów

Wynikają z niej trzy efekty. Wzrasta odporność na proteazy, ponieważ egzopeptydazy potrzebują wolnego końca do ataku, a pierścień głowa–ogon go nie ma. Maleje entropia konformacyjna, więc cząsteczka dłużej przebywa w kształcie zdolnym do wiązania, co zwykle zwiększa zarówno powinowactwo, jak i selektywność. Ponadto niektóre peptydy cykliczne osiągają nietypową przenikalność przez błony dzięki osłonięciu wiązań wodorowych szkieletu wewnątrz pierścienia — to właściwość, dzięki której cyklosporyna wchłania się po podaniu doustnym mimo swojej wielkości.

Przykłady istotne dla katalogu to zamknięte mostkiem disiarczkowym pierścienie oksytocyny i somatostatyny oraz usztywniony Melanotan II w porównaniu z jego bardziej elastycznymi krewnymi. Cyklizacja to strategia projektowa z tej samej rodziny co PEGylacja i DAC — wszystkie wydłużają użyteczny czas życia, ale cyklizacja osiąga to przez odporność na rozszczepienie, a nie przez spowolnienie klirensu. Porównaj peptydy liniowe; zob. jak zapisuje się sekwencje.

Powiązane terminy

okres półtrwania · analog